Адалдық, адамгершілік, ынтымақ туралы мақал-мәтелдер

oinet1 2020-10-01 11:24:14

Адалдық — ардың ісі.

***

Адалдық жүрген жерде, адамдық жүреді.

***

Құлан өз қағынан өзі жерімес.

***

Ала жіпті аттамағанңың абыройы биік.

***

Асылдың бірі — адалдық.

***

Арқанды ат қазығына оралар.

***

Жүз сом ақшаң болғанша,

Жүз жолдасың болсын.

***

Жаман туғаның болғанша,

Жақсы жолдасың болсын.

***

Досы көпті жау алмайды,

Ақылы көпті дау алмайды.

***

Жолдастың мыңын алма, бірін ал

***

Дос бергенінің түсіне қарама.

***

Досың ауырса, ыңқылда.

***

Дос досқа жалынса,

Достың көңілі алынады.

***

Дос, досқа зыянкер емес,

Зыянкер болса, дос емес.

***

Соймасымды соямын,

Сүйгенімнің көңілі үшін.

***

Жолдас, жолдасқа қиянат еткен оңбас.

***

Ескі дос келгенде,

Жаңа достың көзінен жас шығады.

***

Жолдасыңның жоғын қарас:

Табылса жоғына жақсы,

Табылмаса көңіліне жақсы.

***

Кісімен дос болма, дос болсаң,

Қимасына көңіл салма.

***

Доспен дос болғанға шаттан,

Дұшпанмен дос болғаннан сақтан.

***

Досқа келсең босқа келме.

***

Тәуір көрген досыңа,

Тәуір көрген малың бер.

Көре-көре сүйінсін;

Жаман көреген досыңа,

Жаман көрген малың бер,

Көре-көре күйінсін.

***

Дос басқа қарар,

Дұшпан аяққа қарар.

***

Дос сыртыңнан мақтар,

Дұшпан көзіңе мақтар.

***

Мал көтерер өлімді,

Дос көтерер көңілді.

***

Қажымалы мың жолдас, жоқпен тең,

Жанын қиған бір жолдас, көппен тең.

***

Жолдасың соқыр болса,

Бір көзіңді қысып отыр.

***

Алыстағы дұшпаннан,

Аңдып жүрген дос жаман.

***

Аз қайғыны ас басады,

Көп қайғыны дос басады.

***

Ет бергендей досың болсын,

Жер бергендей қосың болсын.

***

Дос жылатып айтар,

Дұшпан күлдіріп айтар.

***

Досқа ат берме,

Ат берсең, жай жүр деме.

***

Достың көңілі бір атым насыбайдан қалады.

***

Айтулы достың малы бір,

Кемедегінің жаны бір.

***

Сүйек тамыр сүйенісіп күн көреді,

Ауыз тамыр айтысып артығын алады.

***

Екі жасты қосқанның сауабы бар,

Дос арасын ашқанның обалы бар.

***

Екі кісі қағысса,

Бір кісіге орын бар.

***

Екі аяқтыдан құрдас тату,

Төрт аяқтыдан бота тату.

***

Досыңа өтірік айтпа,

Дұшпаныңа сырыңды айтпа.

***

Болымсыздан үлгі шықпас,

Көңілсізден күлкі шықпас.

***

Жақсы көрер тамырдың,

Атын алма, тайын ал.

***

Жартыны жарып жеген

Татулықтың белгісі.

***

Көзден кетсе, көңілден кетеді.

***

Киім кірі жуса кетеді,

Көңіл кірі айтса кетеді.

***

Ауыз ашса, сыр көрінеді,

Есік ашса төр көрінеді.

***

Көңіл - қазы, көз - таразы.

***

Қорыққан мен қуанған бірдей.

***

Көңіл — сөздің сандығы.

***

Көз - бұлақ,

Көңіл - сынап.

***

Адам құлақтан азады,

Көңілден семіреді.

***

Арымақ, семірмек көңілден.

***

Көңіл жетсе бәрі жетер.

***

Кісінің көзіне көзің түссе, мейірімі түседі.

***

Ақылды мақтанса, істі тындырар,

Ақылсыз мақтанса, аяғын сындырар.

***

Адамның өзі жетпеген жерге сөзі жетеді.

***

Жігіт жолдасынан белгілі.

***

Ақпейілдің аты арымайды,

Тоны тозбайды.

***

Өзі зордың иығы да зор.

***

Кең пейілді кем болмас.

***

Жасыңда қылжың болсаң,

Қартайғанда мылжың боларсың.

***

Санасызға сан айтсаң да болмайды.

***

Есер ақылы түстен кейін кіреді.

***

Сараңның өз малы өзіне бұйырмас.

***

Ауру кетеді, мінез кетпейді.

***

Жығылған сүрінгенге күледі.

***

Жыртық тесікке күледі.

***

Басқа түссе, баспақшыл.

***

Ақымақтың сөзі ақау татыр.

***

Ақымақ бұзуға бар,

Түзеуге жоқ.

***

Ақылы аздың азабы көп.

***

Ақымақтың үлкен-кішісі болмайды.

***

Аңқау бөрі қой үркітеді,

Ақылсыз адам ел үркітеді.

***

Ақылдыға ишарат,

Ақымаққа таяқ.

***

Ақылы жоқтың арманы жоқ.

Берместің үйінде бесті қымыз тұрады.

***

Ымды білмеген, дымды білмейді.

***

Түлкінің қызылдығы өзіне сор.

***

Екі кеменің құйрығын ұстаған суға кетер.

***

Ұялмаған бұйырмағаннан татар.

***

Жаужұмыр жақсы болса,

Итке тастар ма еді.

***

Мал кедейлігінен, ақыл кедейлігі жаман.

***

Ашулының алдында тұрма.

***

Аңқау аңдамайды,

Әңгі тыңдамайды.

***

Баста мый жоқ болса,

Екі аяққа күш түсер.

***

Аузында әзілі жоқтың,

Қолында масқарасы бар.

***

Пейілі жаманға пәле жолығады.

***

Көпсінген азға жегізер.

***

Ұрыншақ ат арық болар,

Көңілшек жігіт жарлы болар.

***

Күншілдің күні қараң.

***

Арамзаның құйрығы бір-ақ тұтам.

***

Көк долыдан дәу пері қашыпты.

***

Өзінің түйедей мінін көрмей,

Біреудің түймедей мінін көрер.

***

Өзім білем өрге апармас.

***

Ақылы жоқ басқа, адырайған көз бітеді.

Дуасы жоқ ауызға, судыраған сөз бітеді.

***

Азды алмаған, көптен құр қалады.

***

Берместің сылтауы көп.

Аталы сөзге арсыз таласады.

***

Шын жомарт жоқтығын білдірмес.

***

Ақкөңілден арамдық шықпас,

Арамдық шықса да жамандық шықпас.

***

Өз ақылын шамалаған қор болмас.

***

Сыпайы сырын жасырмайды.

***

Сыпайыны үйде көрме, түзде көр.

***

Арғымақтың белгісі,

Аз оттар да көгі жусар.

Асыл жігіт белгісі,

Аз сөйлер де көп тыңдар.

***

Күлме досыңа, келер басыңа.

***

Көзіне қарама, сөзіне қара.

***

Кең болсаң кем болмайсың.

***

Бастан құлақ садаға.

***

Ақылдының алдымен жүр,

Ақымақтың артымен жүр.

***

Түсі игіден түңілме.

***

Дос жылата айтар,

Дұшпан күлдіре айтар.

***

Арлы арына қараса,

Арсыз жеңдім дейді.

***

Жамандық жақын, жақсылық алыс.

***

Жамандықты көп қусаң,

Құтылмас пәле жолығар,

Жақсылықты көп қусаң,

Бақ-әулетің молығар.

***

Жақсылық ағаш басында,

Жамандық аяқ астында.

***

Жас-жастың тілегі бір,

Жібектің түйіні бір.

***

Қолы жетпеген кәріп.

***

Досыңнан түйе сұрасаң,

Ұялғанынан бие берер.

***

Теңін тапса, тегін бер.

***

Әсіре қызыл тез оңар.

***

Тентек шоқпар жинар.

***

Бет көрсе, жүз ұялады.

***

«Сіз» деген әдеп,

«Біз» деген көмек.

***

Айтпаса жүректен кетеді,

Тартпаса білектен кетеді.

***

Сыйласаң, сый көрерсің.

***

Ашу арындайды,

Ақыл соңынан аяндайды.

***

Ашу тұрған жерде, ақыл тұрмас.

***

Құтырғаннан құтылған.

***

Көргеннен көз ақы алады.

***

Аурудан әдет жаман.

***

Ақылдан ашу көп болса, ақыл кетер,

Ашудан ақыл көп болса, ашу не етер.

***

Судың түбін шым бекітер,

Даудың түбін қыз бекітер.

***

Ит дегенге ашуланып,

Күшік десең күледі.

***

Көкірек байғұс текірек қағар.

***

Жығылған күреске тоймас.

***

Бетің қисық болса, айнаға өкпелеме.

***

Мал шөпке, адам сөзге тоқтайды.

***

Өлі бураның басымен,

Тірі атанды қорқытады.

***

Бүлінген елден бүлдіргі алма.

***

Дария жанынан құдық қазба.

***

Бермес астан дәметпе.

***

Асы бар аяқтан аттама.

***

Аяз әліңді біл,

Құмырсқа жолыңды біл.

***

Қоя жесең, қой қалар.

Тарта жесең, тай қалар.

***

Жылағанды сұрама, күлгенді сұра.

***

Кірмей тұрып, шығарыңды ойла.

***

Су ішкен құдығына түкірме.

***

Сыртын көріп ішінен түңілме.

***

Әзілің жарасса, атаңмен ойна.

***

Қарт келсе асқа,

Жас келсе іске.

***

Жақсы кісінің ашуы,

Жібек орамал кепкенше.

***

Біреуге деп көр қазба,

Өзің түсерсің.

***

Барамын деп аспа,

Жоқпын деп саспа.

***

Қанағат қылсаң, қарның тоқ.

***

Жарлы болсаң да, арлы бол.

***

Өтірік айтып жағынғанша,

Шыныңды айтып жалын.

***

Буынсыз жерге пышақ ұрма.

***

Кекшіл болма, көпшіл бол.

***

Бермегенді беріп ұялт.

***

Бұрынғы істің басында болмасаң,

Соңғы істің қасында бол.

***

Әзіл айтсаң да ,әділ айт.

***

Қайтып келер есікті қатты серіппе.

***

Біреу зәбір етсе, сен сабыр ет.

***

Тұрлаусыз серт тұрпайы мүше тәрізді.

***

Сабын кірді ашады,

Сабырсыз сырды ашады.

***

Есердің тобы екеуге жетпей тозар,

Ездің қайраты жау кеткенде қозар.

***

Ақылдының белгісі байыса аспайды,

Дәрежесіне таспайды.

***

Өтірік те, шын да ауыздан шығады: айырмасы айтылуында емес, мағынасында.

***

Өзің көтермейтін сөзді басқаға айтпа.

***

Өзінді өзің сыйламасаң,

Өзгеден сый дәметпе.

***

Нәрсізге назынды айтпа, сағың сынады.

Нәрліге ишарат етсең, айтпай ұғады.

***

Озбыр олжа үшін өледі,

Күншіл күндеумен бүледі.

***

Судың жолын құм богер,

Ердің жолын сұм бөгер.

***

Тымырық болса ер оңбас,

Тоңға жатса мал оңбас.

***

Ақыл — жас ұланнан,

Жүйрік — тай құнаннан.

***

Ойнап сөйлесең де,

Ойлап сөйле.

***

Ойын сөзге шын төре.

***

Ой ойласаң, тең ойла.

***

Ақылдассаң шешерсің,

Ақылдаспасаң кем кесерсің.

Салт-дәстүр, әдеп-ғұрып туралы мақал-мәтелдер
Ер, ерлік, батырлық туралы мақал-мәтелдер
Сәйкес тақырыптар
Көтерілу